Brusselse gemeenten weigeren jarenlang mandaten en vergoedingen bekend te maken

staatsbeleid hoe transparant zijn de brusselse gemeenten? 28 min de zes drukpers zijn bruzz, het nieuwsblad en de vrt aan nederlandstalige kant, en le vif, la capitale en rtbf aan franstalige kant. Het begin kwam van de website transparencia, die ijvert voor openbaarheid van bestuur. Ook cumuleo, bekend van de online mandatenlijst op ondergrond van gegevens van het rekenhof, zat mee aan tafel. Wij als journalisten stelden onze vragen aan de gemeenten via de website van transparencia, met de mededeling van het medium waarvoor we werken. Wet van meer dan tien jaar oud voor dit journalistieke ongelijkheid, dat we met een seintje “brussels papers” doopten, vertrokken we van een ordonnantie, dat is een brusselse wet, uit 2006. Die kwam er na de schandalen in charleroi en zegt dat elke openbare gezindheid een jaarverslag moet lepelen met erin de vergoedingen, voordelen van alle aard en representatiekosten van de openbare mandatarissen, en dat elke burger het kaarsrecht heeft dat referaat in te kijken. Daarnaast moet er zelfbeheersing zijn op het inkomstenplafond van de openbare mandatarissen : die mag vanuit hun publieke banen niet meer verdienen dan 150 procent van een parlementaire wedde. Daarom moet elke gemeente een zogeheten transparantieverslag potverteren met alle vergoedingen van de mandatarissen, en dat moet dan wordt doorgestuurd naar de “transparantiecel” van het administratief district, dat beheer houdt. Je zou denken dat dit alles leidt tot “een glazen huis” maar dat blijkt niet zo te zijn. Vooreerst staan er geen sanctiemogelijkheden in de kopij waardoor hij erg afdwingbaar is en daarenboven wordt voor delen ervan betwist voor wie de regels allen gelden. Wij hebben de kopij ruim geïnterpreteerd, in de zin waarin hij heel laatstelijk ook geëxpliciteerd is in het brussels parlement. We hebben aan de 19 gemeenten toestaan bekende : wij zouden graag de vergoedingen en onkosten zien die openbare mandatarissen ontvangen, niet uitsluitend voor hun werk in de gemeente maar ook in publieke nevenmandaten, bv. In vzw’s en intercommunales, en dat vanaf 2006, het jaar dat de ordonnantie is ingevoerd. Wij stelden onze eerste vragen eind juni – initiatief juli, kort nadat brusselse chauffeurs ronkende verklaringen hadden afgelegd over het gewichtigheid van transparantie. Halve ingaan geen enkele gemeente heeft alle gevraagde gegevens verstrekt. Maar voorts zijn de verschillen zeer groot. Eén gemeente, etterbeek ( mr ), was bijzonder coöperatief en stuurde snel veel informatie door. Aan het andere uiteinde van het spectrum zijn er gemeenten die niet of ternauwernood reageerden, zoals ganshoren ( mr ), evere ( ps ) of koekelberg ( mr ). De meesten zitten ergens tussen die twee uitersten. Bij veel gemeenten moesten we een raadgeving vragen aan de officiële beroepscommissie voor toegang tot bestuursdocumenten, voor er een reactie kwam. We kregen veel halve ingaan, onvolledige overzichten ( wel mandaten maar geen vergoedingen bv. ), verwijzingen naar de site van de gemeente waar zogezegd alle informatie te vinden was, wat dan niet klopte, of verwijzingen naar andere instanties. ” gelieve u te keren tot. . . ” het uiterst delicate punt bleek immermeer de vergoedingen ( en onkosten ) van de nevenmandaten, de mandaten dus in intercommunales, vzw’s enzovoort. Gevari\xeberde gemeenten zeiden : “die informatie hebben we niet”. Dat op zich is een een interessant antwoord. Want hoe kan de gemeente ( in casu de gemeentesecretaris ) of de cel transparantie van het administratief district het plafond van 150 % van de parlementaire wedde nakijken als ze niet op de hoogte zijn van alle vergoedingen? gevari\xeberde gemeenten verwezen voor die informatie door naar de “transparantiecel” van het administratief district maar die verwees dan weer door naar de gemeenten. Dit doet natuurlijk vragen rijzen over de doelmatigheid van die zelfbeheersing op het inkomstenplafond. Meerdere gemeenten zeiden ook dat we de informatie over vergoedingen en onkosten bij bv. Vzw’s moesten opvragen bij die vzw’s zelf. In brussel stad ( ps ) hebben we bij manier van steekproef doorzijgen vzw’s aangeschreven met die vraag. Drie ervan hebben nimmermeer gereageerd. Niet kunnen/niet willen/niet riskeren we ervaarden dus, zeker in het initiatief, heel veel tegenwerking. De impressie vormt dan dat je als burger of als commentator niet het kaarsrecht hebt die informatie op te vragen. Alhoewel er dus al tien jaar een ordonnantie is die het omgekeerde zegt. Er is mogelijk ook angst voor de publieke opinie en soms een soort paternalistische meningsuiting dat de mensen het wel es verkeerd zouden kunnen interpreteren. Dat blijkt ondermeer uit een beantwoording van de burgemeester van vorst ( ps ) vroeger dit jaar in de stadsbestuur, in een discussie over transparantie. Marc-jean ghyssels zei daar dat het geen zin had om vergoedingen te publiceren buitenshuis uitleg bij, want “sommigen dragen veel af aan de feestje en anderen niet, sommigen werken hard en anderen niet. ” hij vond ook dat, als je de vergoedingen van burgemeesters en schepenen publiceert, “dat je dan ook de barema’s van de gemeentesecretaris en van andere ambtenaren moet publiceren”. Bij de interpellatie naar vergoedingen en onkosten van de voorbije tien jaar kwamen we dus, zeker wat nevenmandaten betreft, van een kale reis thuis. Het was vaak niet manifest of de gemeenten niet wilden of niet konden antwoorden. Als het het laatste is, is dat natuurlijk ook een probleem. Want dat betekent dat je als gemeente geen uiteenzetting hebt van wat mensen, die jij zelf ergens een brevet leveren, als vergoeding ontvangen. Ondertussen het wel gaat om publieke middelen. Dat betekent dat er geen rem is om dat soort vzw’s of andere organismen te blijven creëren. Het wordt wel beter er is gelukkig wel hoop op beterschap. Gevari\xeberde gemeenten gaven wel informatie vrij over 2016 en vooral, er zijn nu meer en meer gemeenten die een online kadaster hebben met een actuele stand van dingen, ook over de nevenmandaten, en ook over onkosten. Al blijft het moeilijk. Of grappig. De gemeente st lambrechts woluwe bv. ( défi ) leveren de vervoerskosten van zijn schepenen… in liters benzine. De nieuwe ordonnantie die vorige week is gestemd in het brussels parlement zou alles nu ook in een stroomversnelling willen brengen. Deze keer is wel manifest medegedeeld dat ook vertegenwoordigers in intercommunales en brusselse openbare vzw’s bij de transparantieregels vallen. En er komen sancties ( bv. Inhouding van een deel van de vergoeding ) voor wie de regels niet naleeft. Zelfs privébezoldigingen ( van wie in het brussels parlement zetelt ) zullen willen wordt gedeclareerd, met een inkomensschijf, zoals in het europees parlement. Tenslotte. De nieuwe brusselse ordonnantie gaat veel voorts dan wat elders gangbaar is. Voorts bv. Dan wat in vlaanderen is geregeld. Wetteksten is één zaak. Staatsbeleid en maatschappelijke druk is een andere. De gemeenteraadsverkiezingen zullen de dingen mogelijk in verplaatsing zetten. Alvast kunnen de brusselaars uitsluitend maar hopen dat de nieuwe ordonnantie van dit jaar beter wordt nageleefd dan die van 2006. Bekijk hier onze inschatting van de 19 brusselse gemeenten bekijk op transparencia. Be de briefwisseling met de gemeenten